Gelre-iLab · Gelre ziekenhuizen

Farmacie en toxicologie

Klinisch farmaceutisch en toxicologisch laboratorium

Gelre-iLab verbindt laboratoriumdiagnostiek met kennis van geneesmiddelen en toxicologie. Hieronder leest u meer over onze werkterreinen, onderzoek, opleiding en kwaliteitsborging.

Foto van het farmaceutisch en toxicologisch laboratorium

01 / Kwaliteitscontrole

Kwaliteit van geneesmiddelen

Het laboratorium onderzoekt de kwaliteit van grondstoffen voor geneesmiddelbereiding en van de geproduceerde geneesmiddelen. Ook worden verpakkingsmaterialen en emballage gekeurd.

Daarnaast vinden microbiologische controles plaats op eigen steriele bereidingen, voor de dialyse-afdeling en op de Water for Injection-productie van de apotheek. Deze werkzaamheden ondersteunen de kwaliteitsborging binnen de ziekenhuisapotheek.

Werkterrein

Van grondstof tot bereiding

De controles bestrijken verschillende stappen van de bereiding: van de gebruikte grondstoffen en verpakkingen tot het uiteindelijke geneesmiddel.

Naast analytisch onderzoek maakt microbiologische controle deel uit van dit werkterrein.

Laboratoriumfoto bij Therapeutic Drug Monitoring

02 / Therapeutic Drug Monitoring

Geneesmiddel­concentraties

Therapeutic Drug Monitoring (TDM) ondersteunt het afstemmen van een geneesmiddelbehandeling op de individuele patiënt. Hierbij worden geneesmiddelconcentraties in bloed gemeten en in samenhang met klinische gegevens geïnterpreteerd.

Een meetwaarde krijgt betekenis door de context: welk middel en welke dosering worden gebruikt, wanneer is het middel toegediend en op welk tijdstip is het bloed afgenomen? Ook patiëntkenmerken spelen een rol bij de beoordeling.

Voor geneesmiddelen waarvoor TDM zinvol is, kan deze combinatie van analyse en interpretatie helpen bij het kiezen of aanpassen van de dosering. Het doel is een passende behandeling, met aandacht voor zowel werkzaamheid als ongewenste effecten.

Bekijk de video over TDM ↗
Achtergrond over TDM (IATDMCT, Engels) ↗

03 / Toxicologie

Klinisch en forensisch onderzoek

Toxicologisch onderzoek richt zich op lichaamsvreemde stoffen en hun invloed op het menselijk lichaam. Het laboratorium onderzoekt biologisch materiaal, waaronder bloed en urine, op de aanwezigheid en concentratie van deze stoffen.

Het werkterrein omvat klinische en forensische toxicologie, met onderzoek bij mogelijke vergiftigingen en naar middelenmisbruik. Ook onderzoek voor verslavingszorg en bedrijfsgezondheidszorg behoort hiertoe.

Daarnaast verricht het laboratorium als testlaboratorium analyses in oppervlaktewater, afvalwater en grondwater.

Laboratoriumfoto bij toxicologisch onderzoek
Conceptuele illustratie van DNA en geneesmiddelen in de kleuren van Gelre-iLab

04 / Farmacogenetica

Genetische variatie en medicatie

Mensen kunnen verschillend reageren op dezelfde medicatie. Farmacogenetica onderzoekt in hoeverre erfelijke variaties bijdragen aan verschillen in de verwerking of werking van geneesmiddelen. Variaties in genen kunnen bijvoorbeeld invloed hebben op de activiteit van enzymen die geneesmiddelen afbreken.

Wanneer de afbraak sneller of langzamer verloopt, kan dit gevolgen hebben voor de werkzaamheid of het optreden van bijwerkingen. Voor bepaalde combinaties van gen en geneesmiddel kunnen de resultaten daarom aanleiding geven om een dosering of middelkeuze te heroverwegen.

Farmacogenetisch onderzoek kan onder meer relevant zijn bij onverwachte bijwerkingen of onvoldoende effect. Bij sommige geneesmiddelen is onderzoek vóór de start van de behandeling aangewezen.

Binnen Gelre ziekenhuizen werken klinische chemie, moleculaire diagnostiek en ziekenhuisapotheek samen. Zo worden indicatiestelling, logistiek, laboratoriumonderzoek, interpretatie en advies op elkaar afgestemd. De informatiepagina beschrijft de aanvraag en de verdere toepassing.

Meer informatie en aanvragen →
Bekijk de video over farmacogenetica ↗

05 / Onderzoek & opleiding

Onderzoek en kennisontwikkeling

01

Antibiotica

Dit onderzoek richt zich op het afstemmen van antibioticadoseringen aan de hand van farmacokinetiek en farmacodynamiek (PK/PD).

Het doel is de behandeling met antimicrobiële middelen te optimaliseren en de ontwikkelde methoden toepasbaar te maken in de patiëntenzorg.

02

Alternatieve matrices

Bij onderzoek naar drugs worden naast de gebruikelijke lichaamsmaterialen ook alternatieve matrices bestudeerd, zoals speeksel, adem en haar.

Deze onderzoekslijn richt zich op de mogelijkheden van dergelijke materialen voor het screenen van drugs of abuse.

03

Microsampling

Capillaire microsampling betreft het afnemen van kleine hoeveelheden bloed voor onderzoek. De ontwikkeling van bijbehorende TDM-analyses is een onderzoekslijn van het laboratorium.

Hierbij wordt onderzocht hoe deze vorm van monsterafname kan worden toegepast binnen de geneesmiddelmonitoring.

Opleiding

Differentiatiestage laboratorium

Ziekenhuisapothekers in opleiding kunnen zich tijdens de differentiatiestage verder verdiepen in laboratoriumdiagnostiek. De stage omvat onder meer TDM, klinische en forensische toxicologie, farmacogenetica, kwaliteitscontrole en onderzoek.

Na een kennismaking met de laboratoriumafdeling wordt een individueel programma samengesteld, passend bij de leerdoelen van de apotheker in opleiding. Werkzaamheden kunnen bestaan uit het valideren van analysemethoden, interpreteren van uitslagen en uitwerken van klinische of postmortale casuïstiek.

Daarnaast is er aandacht voor de dagelijkse laboratoriumorganisatie en kwaliteitsverbetering, in samenwerking met ziekenhuisapothekers, analisten en de teamleider. De stagebeschrijving geeft meer informatie over de inhoud en leeromgeving.

Bekijk de stage op Opleidingsetalage ↗

06 / Kwaliteit

Kwaliteit en accreditatie

Het laboratorium is deskundig op het gebied van diverse instrumentele analysetechnieken. Dit loopt uiteen van FTIR, UV-Vis spectrometrie, immunochemie, UPLC-MS, GCMS, massaspectrometrie tot ICP-MS. Het laboratorium participeert in verschillende externe kwaliteitsprogramma’s en is vertrouwd met validaties van zowel apparatuur als TDM-analyses.

Deze in-vitro bepalingen zijn zelf ontwikkeld en voldoen aan Bijlage I van de Europese verordening 2017/746 betreffende medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek (IVDR, zie handvat). Zie verklaring in het Nederlands en Engels. De specifieke risicoklasse en IVDR-classificatie per bepaling zijn te vinden op www.gelre-ilab.nl als onderdeel van de bepalinggegevens.

Het farmaceutisch toxicologisch laboratorium van de Gelre ziekenhuizen voert voor een groot deel ook analyses uit voor externe opdrachtgevers. Dit zijn onder andere verpleeghuizen, psychiatrische klinieken, penitentiaire inrichtingen, drugshulpverleningsinstellingen, waterschappen, particuliere forensische onderzoeksbureaus, GGD’s, maar ook andere laboratoria.

Het apotheeklaboratorium is geaccrediteerd door de Raad van Accreditatie (RvA) voor de ISO15189:2012 van Medische Laboratoria onder nummer M305 en voor de ISO17025:2017 van Test Laboratoria onder nummer L628. Het laboratorium is tevens GMP(-z) erkend.

De bepalingen die onder de flexibele scope van de ISO15189 (M305) vallen, zijn gespecificeerd per geneesmiddel in het analysepakket. Andere bepalingen vallen buiten de reikwijdte van de accreditatie.

Gelre-iLab · Gelre ziekenhuizen

Document

Geen goede weergave? Open de pdf in een nieuw tabblad